بسم الله الرحمن الرحیم
ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ
سوگند به قلم و آنچه [با آن] مینویسند.
(قرآن، سورهی قلم، آیهی 1)
کتاب گشودن رمانبرای دو گروه نوشته شد: یکی رماننویسان صناعتجویی که میخواهند رمانهای تأملانگیز بنویسند، و دیگری منتقدان نوجویی که میخواهند با روشی نظاممند و متکی بر نظریه بر رمان نقد بنویسند. در خصوص گروه نخست فرضم این بود که نویسندهی زمان ما به لزوم آگاهی از نظریههای ادبی پی برده است و به خوبی میداند که رماننویسی کاری شهودی و بیحسابوکتاب نیست، بلکه مستلزم مطالعه، تحقیق، مشاهدهگریِ تیزبینانهی اجتماعی و ــ از همه مهمتر ــ نگرش پرسشگرانه و نقادانه است. در خصوص گروه دوم این موضوع را مفروض تلقی کردم که منتقد ادبیِ امروز واقف است که نقد هیچ نسبتی با اظهارنظرهای منعندی و برآمده از سلیقه و پسندهای شخصی ندارد، بلکه اعتبار خود را از مفاهیم و روششناسیهای مأخوذ از نظریههای ادبی کسب میکند. اقبال خوانندگان به این کتاب و تمام شدن نسخههای چاپ اول آن ظرف حدود دو ماه اولین نشانه از درستیِ هر دو فرض من بود. اکنون برگزیده شدن این کتاب و تعلق جایزهی جلال آلاحمد به آن، نشانهی دیگری از صحّت همان فرضیههاست. از خوانندگانی که به این کتاب توجه نشان دادند و نیز از داورانی که آن را به دقت خواندند و در آن ارزشی یافتند، کمال تشکر را دارم. همچنین از همسر و فرزندانم که در طول سه سال تحقیق و نگارش این کتاب با من همراهی کردند، بسیار متشکرم. رمان ژانر زمانهی ما و راهی برای کالبدشناسی فرهنگی جامعه است. از خداوند بزرگ مسئلت دارم که کتاب گشودن رمانبتواند در نوشتن رمان و نیز در مطالعات نقادانهی ادبی راجع به رمان در کشورم گشایشی ایجاد کند تا از این هر دو راه پرتو روشنگری بر جنبههای ناپیدای مسائل فرهنگی در جامعهی ما افکنده شود. تحقق این هدف ملی که یقیناً رضایت خداوند را در پی خواهد داشت، ارزشمندترین جایزهای است که میتواند به این کتاب تعلق بگیرد.
